Türkiye’deki Göller ve Oluşumları ile Kısaca Özellikleri

Türkiye’deki Göller ve Oluşumları itibarıyla araştırmacıların ilgisini çekmektedir.  Ülkemizde bulunan irili ufaklı bir çok göl, ekonomik değer üreten kaynaklar içermesi bir tarafa, doğal güzellikleri ile de ön planda bulunmaktadır. Ülkemizdeki göller, önemli doğal ve kültürel kaynaklarımızdır. Sulama amaçlı olarak kullanılan göletlerin çevresel faktörler içerisindeki konumu yanında ülke tarımı için de önem arz etmektedir.

Göller; sularının tatlı, acı ve tuzlu olması bakımından farklılık gösterirler. Bu durum; Gölün genişliği ve derinliği, Gölün dışarıyla bağlantısı olup olmadığına ve bulunduğu yerin, iklim özelliklerine bağlıdır.  Gölleri; Doğal Göller ve Baraj Gölleri olmak üzere iki ana guruba ayırmak mümkündür. Doğal Göller çeşitli şekillerde oluşmuştur.

TEKTONİK GÖLLER

Tektonik çukurların suyla dolması sunucu oluşan göller, Tektonik göllerdir.  Tektonizma sonucu oluşan çanaklarda suların birikmesi sonucu meydana gelen göllerdir. Orojenez (dağ oluşumu) sırasında, kırılarak, kıvrılarak bükülerek veya epirojenik çökmeler sonucunda çukur alanlar oluşur. Türkiye’deki başlıca tektonik göller bölgelere göre:

Doğu Anadolu Bölgesi: Hazar, Hozapin ve Van gölleri

Van Gölü

Ülkemizi en büyük ve en derin gölüdür. Nemrut Dağı’nın oluşturduğu volkanik set gölüdür. Suları sodalıdır. Ulaşım Tatvan ve Van arasında yapılır. Balık avlanır.

Hazar Gölü
Suyu az sodalı ve tuzludur. Bazı balık türleri yaşar. Gölün suları Hazar 1ve 2 tünelleriyle hidroelektrik santrallerini çalıştırır.

Marmara Bölgesi:
Sapanca, İznik, Ulubat ve Manyas gölleri

Sapanca: İzmit körfezinin doğusunda yer alır.suları tatlı olup, genelde yöredeki sanayi tesislerinde kullanılır.
İznik gölü: Gemlik, körfezinin doğusunda yer alır. Suları tatlıdır.

Ege Bölgesi:
Simav Gölü

İç Anadolu Bölgesi
: Tuz, Seyfe ve Tuzla gölleri

Göller Yöresi’nde;
Beyşehir, Eğirdir, Acıgöl, Burdur, Ilgın (Çavuşçu), Akşehir, Eber, Suğla ve Kovada gölleri,

Akşehir:
Sultan ve Emir dağları arasında bulunur. Kapalı havza olduğundan suları tuzludur.
Eğirdir-Kovada
Antalya körfezinin kuzeyinde bir kırık üzerinde. yer alır.Bu oluğun kuzeyinde Eğirdir, güneyinde Kovada bulunur. Eğirdir ‘S’ şeklindedir. Eğridir’in suları önce Kovada’ya yeraltından geçer.
Karamuk: Sultan dağlarının batısında bulunur. Suyunu yeraltından Eğirdir gölüne boşaltır.
Eber: Akşehir gölünün yanındadır. Fazla sularını Akşehir’e boşaltır. Tatlı suludur.
Acıgöl: Tektonik kökenlidir. Sığ kısımları yazın kurur ve ince bir tuzla kaplanır.
Çıldır: Sularını Arpaçay ile boşaltır. Suları tatlıdır. Balıkçılık yapılır.
Aktaş: Kapalı bir göl olup, suları acıdır.
Burdur: Kapalı havzada bulunduğundan suları kullanılmaz.

 

 

Büyükşehir ve Suğla
Sultan ve Dedegöl dağları arasındaki oluk içinde yer alırlar. Bu oluğun kuzeyinde Beyşehir yer alır. Suları tatlı olup, Türkiye’nin 3. büyük gölüdür.Çarşamba suyu ile Konya ovasını sular. Beyşehir’in kuzeydoğusunda, kastlaşma ile oluşan Suğla bulunur.

Karstik-Teknolojik göller: Bu göllerin oluşumunda hem kireç taşlarının çözünmesi, hemde çökme etkili olmuştur.

Örnek: Eğirdir, Kovada, Beyşehir, Suğla ve Yarışlı gölleri. Bunlar genelde tatlı su gölleridir. Balık avlanır. Doğu Anadolu ayrıca Adıyaman’da Gölbaşı örnektir.

KARSTİK GÖLLER

Bunlar sadece kireç taşlarının çözünmesiyle oluşan çukurlardaki göllerdir. Örnek: Kestel ve Salda

VOLKANİK GÖLLER

Bu göller krater, maar ve kalderalar da oluşan göllerdir. Isparta’daki Gölcük Gölü Krater, Nemrut Gölü Kaldera’ya, Meke Tuzlası ve Acıgöl maar’lara örnektir.

HEYELAN VE SET GÖLLERİ

Heyalandan kopan parçaların bir akarsu vadisinin önünü kapatması sonucu oluşan göllerdir. Bunlar Tortum, Sera, Borabay, Yedigöller ve Sülüklü Gölleri.

SET GÖLLERİ
 Kıyı set gölleri: Kıyı oklarının bir koy veya körfezin önünü kapatması sonucu oluşan gölledir. Örnek: B. ve K. Çekmece gölleri ile Çukurova’daki Akyatan gölü.

ALÜVYAL SET GÖLLERİ
Akarsuyun taşıdığı alüvyonların akarsuyun önünü kapatması sonucu oluşurlar.
Köyceğiz: Dalaman çayının Köyceğiz körfezinin önünü kapatmasıyla oluşur.
Çamiçi: Aynı şekilde oluşmuştur.
Eymir ve Mogan: Elmadağ’dan gelen derelerin oluşturduğu birikinti konilerinin vadiyi tıkaması ile oluşmuştur.
Abant Gölü
Abant: Abant suyunun getirdiği, alüvyonun vadiyi tıkaması ile oluşmuştur. Önemli turizm merkezlerindendir.
Uzungöl: Uzundere vadisine açılan yan derenin meydana getirdiği birikinti konisinin gerisinde oluşmuştur.

BUZUL GÖLLERİ
Buzulların oluşturduğu sirklerde eriyen bazı suların birikmesiyle oluşur. Bu göller Kaçkar, Cilo, Aladağlar ve Bolkar dağlarında bulunur.

BARAJ GÖLLERİ
Türkiye’deki barajların sayısı 200’ün üzerindedir. Baraj göllerimizden en büyükleri ise Atatürk Barajı, Keban Barajı ve Karakaya’dır
.

Türkiye’nin Önemli Barajları

Fırat üzerinde kurulu olan Barajlar : Atatürk, Keban, Karakaya
Sakarya Nehiri Üzerinde Kurulu Olan Barajlar : Hasan, Polatkan, Gökçekaya
Yeşilırmak: Suat Uğurlu, Hasan Uğurlu
Kızılırmak’taki Barajlar : Hirfanlı, Altınkaya
Manavgat : Manavgat, Oymapınar
Ceyhan : Aslantaş
Seyhan : Seyhan
B. Menderes : Adıgüzel, Kemer
Gediz : Demirköprü
Aksu : Karacaören

Sizin İçin Seçtiklerimiz

Yazar Hakkında: bilgitor

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.